Found footage film: Lyrisch Nitraat (1991)


De Nederlandse filmmaker Peter Delpeut bracht zijn bewondering voor de vroege (Italiaanse) cinema tot uitdrukking in twee bijzondere found footage films: LYRISCH NITRAAT (1991) en DIVA DOLOROSA (1999).
In dezelfde periode maakte hij met behulp van materiaal uit de archieven van het Filmmuseum ook een televisieserie met boekuitgave, CINEMA PERDU (1995/1997).
Peter Delpeut was in die periode ook programmeur bij het Filmmuseum. Zijn film Lyrisch Nitraat ziet hij in het verlengde hiervan liggen, bij beide werkzaamheden streeft hij er naar “het publiek vanuit verschillende invalshoeken op een moderne manier te laten kijken naar oud materiaal” (Linthorst 1993).

Delpeut geeft in LYRISCH NITRAAT een hommage aan het vakmanschap van de regisseurs en de acteurs en mijmert over de oorspronkelijke context van de eerste filmvertoningen.
 
Over de artistieke keuze van fragmenten voor Lyrisch nitraat zei hij in een interview:
Ik wilde een synthese van die fragmenten maken, geen historische of academische film. Het ging mij erom over te brengen hoe je nu naar die films kan kijken. Dit soort films is bijna middeleeuws voor ons. Je moet leren er weer van te genieten.” [-] “Om een keuze te kunnen maken, heb ik een grens gesteld. Daarmee kon ik iets over die vroege cinema vertellen volgens een losse, thematische lijn. Het begint met kijken, dan komen we in de bioscoop, we zien passie, liefde en dood. En als we het over dood hebben, loopt dat parallel met het materiaal, want dat sterft ook. Dat zien we ook aan het slot.”
 
Hij bracht zijn bewondering voor het archiefmateriaal als volgt onder woorden:
Eén van de hoogtepunten van Lyrisch nitraat is een ingekleurde kruisigingsscène. Het aangrijpende tafereel werd vermoedelijk in 1906 opgenomen. Eigenlijk is zo’n scène daarna nooit meer verbeterd. Het is één shot, één locatie, één standpunt van de camera. Maria komt op tijd in beeld lopen, iemand schreeuwt nog iets tegen Christus, alles gaat in een vloeiende beweging, met mooie, prachtige inkleuringen. Iemand heeft op de film dotjes verf aangebracht. Er spreekt nog het heilige geloof uit dat het beeld de mensen kan verbluffen. Er is geen reflectie op het beeld, het beeld is gewoon sec wat het moest zijn. Wat ik zo mooi vind van het materiaal is dat het heel direct en primair is, maar dat je ook ziet dat ze wel wisten wat ze aan het doen waren. Het beeld wordt heel sophisticated ingevuld. Ze hebben veel naar schilderijen gekeken, ze weten heel goed hoe een mise-en-scène in een bepaald kader moet.”

Internationale erkenning voor Lyrisch Nitraat  blijkt onder andere uit deze Franse bespreking van 14 jaar later:
Le détournement, c’est l’operation muséale de ce film, cette transformation du catalogue de distribution en musée imaginaire, ce passage du marché de l’échange à l’ expostion de l’ artefact. Mais ce détournement présente aussi tout les traits de l’ allégorie: le film de Delpeut apparaît comme une allégorie de l’ histoire et de la mémoire du cinéma des premiers temps [-].” (Habib 2005)
 
Literatuur

Zie ook:
 
De serie ‘Bits and Pieces’