klassieker: Chronik der Anna Maria Magdalena Bach (1968)


De muziek van Johan Sebastian Bach is de hoofdpersoon van deze film. Zijn composities zijn overweldigend en verwarrend, want hij bouwt met klanken complexe structuren van variaties en akkoorden die toch glashelder overkomen. Zijn muziek lijkt gebouwd op logica en analyse, maar is toch bezield en emotioneel. Hoe maak je hier een film van?
 
Het regisseursduo Straub en Huillet koos voor het perspectief van de (tweede) vrouw van Bach. Het is daarmee ook een soort liefdesfilm. Zij heeft een dagboek bijgehouden van het dagelijks leven met dit genie en hun vele kinderen. Haar verhaal bevat veel bewondering voor haar man. De tekst klinkt als een doorlopende voice-over bij de statisch opgenomen zwart-wit beelden. Je bent als het ware even op bezoek in de huiskamer van de Bach familie. Je ziet en hoort Bach als een toegewijde componist, koorleider en ook huisvader. Hij heeft veel muziek voor haar en de kinderen geschreven, als subliem oefenmateriaal. 
 
Biografische details ontbreken, de personages vertonen weinig emoties. Voor de setting is wel gekozen voor historische kostuums, locaties en muziekinstrumenten. Het is een visie op het leven in de 18e eeuw, licht vervreemdend en meer uitgebeend dan bijvoorbeeld de visuele uitbundigheid zoals in Barry Lyndon (Stanley Kubrick 1975) zichtbaar gemaakt is. 
 
Gustav Leonardt vertolkt de rol van Bach: uiterlijk lijkt hij totaal niet op de historische persoon, maar innerlijk zullen er veel overeenkomsten zijn. Gustav Leonardt vervulde als musicus een pioniersrol in het zo zuiver mogelijk vertolken van ‘oude muziek’, met als doel het levend houden van het muzikale erfgoed uit lang vervlogen tijden.  


Chronik der Anna Maria Magdalena Bach
Duitsland, 1968, 94 min, zw/w
Regie: Jean Marie Straub, Danièle Huillet. Met: Gustav Leonardt, Christiane Lang.
 
Vergelijk:
  • El silencio antes de Bach(Die Stille vor Bach / The Silence before Bach) – Pere Portabella, Catalonië 2007 (vertoond op het International Film Festival Rotterdam in 2008).
  • Spring Symphony(Frühlingssinfonie) – Peter Schamoni (1983), biopic about Clara Schumann.
 
Film Notes
The Chronicle of Anna Magdalena Bach(W. Germany 1968) was constructed by Straub not to be a biography of Bach and his wife, but a series of sound and images, attempting to preserve the integrity of Bach's music. The musical performances are interspersed with calmly composed visuals and the reciting of letters written by Anna to her husband.”
source: http://filmnotescma.blogspot.nl/search?q=straub

 
Reverse Shot
“Anna Magdalena, Bach’s second wife, provides the film’s narration, documenting the events of her life with the Great Man from their marriage in 1721 to his death in 1750. [...] The couple, if you keep count, have 13 children, seven of whom die young. Bach moves from aristocratic patronage in Cöthen to argumentative municipal service in Leipzig, then before the Prussian court in Potsdam. He plays, writes, argues, then dies. But these bits of firsthand biography, often accompanied by a camera nodding over one of Bach’s letters or hand-drawn compositions, are only interludes between the film’s main attractions, which comprise the better part of the work: some 20 performances, recorded live during filming, by either solo players (Junior on Prelude 6 from The Little Clavier Book for Wilhelm Friedemann Bach), practicing ensembles (Cantata BWV 24-4a featuring Mrs. Bach, herself an accomplished soprano), or full orchestras, including the Hanover Boy’s Choir (a roiling St. Matthew Passion, BWV 244, which resolves into one of the movies three non sequitur ellipses, a shot of a lapping shoreline by night). The sudden break from the movie’s strictures to stare at the open water is a very moving moment, and some of the movie’s bare camera gestures—long, measured dollies—work similarly to augment the deep feeling in the songs. More often, however, there’s that tangible push-pull between the emotional density of the music and the film’s sparsity and opaque, arm’s length performances. Leonhardt (who, with his poodle wig and long, gravestone face, looks a lot closer to Brian May than the jowly composer we recognize from portraits) is a barely present protagonist; at the height of his powers, conducting, he’s mostly a just discernable figure adrift in a sea of piled-up wigs. It’s a beguiling, stoic biopic: should we extract something of Anna’s grief from her playing as she discusses the early death’s of two of her children? How does what we see of Bach the man—back to the camera (and to Anna), driven, intent, proud, ambitious—inform Bach the body of work? I’m not certain; I only know I will watch this movie again.
Source: http://www.reverseshot.com/legacy/winter06/dvd/annabach.html(Nick Pinkerton).

 
Reviews
 
Essays
 
Books
 
Interviews
 
Screenplay: Jean-Marie Straub, Chronik der Anna Magdalena Bach (Frankfurt am Main: Verlag Filmkritik, 1969).